İsrail'in Batı Şeria'da Yıkımları Hızlandırmak İçin Yapay Zeka Kullandığı İddia Ediliyor

Araştırmacılar ve insan hakları aktivistleri, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin topraklarını izlemek ve zorla yerinden etmeyi hızlandırmak için yapay zeka (YZ) araçlarını sistematik olarak kullandığını belirtiyor. Bu araçlar, özellikle yasa dışı olduğu iddia edilen yapıları tespit ederek yıkım süreçlerini otomatikleştirmeyi hedefliyor. Bu durum, YZ'nin yaşamı etkileyen kararlarda insan faktörünü ortadan kaldırmasının etik sonuçlarına dair küresel tartışmalar sürerken yaşanıyor.

Öne çıkanlar

• İsrail, Rafael tarafından geliştirilen ImiSight adlı YZ aracını, Filistin topraklarını izlemek ve yapısal değişiklikleri tespit etmek için kullanıyor.
• Bu araç, daha önce Necef (Naqab) Çölü'nde İsrailli Bedevi Filistin vatandaşlarına karşı kullanılmıştı.
• Nisan 2025'te kurulan İsrail Toprak İdaresi'ne bağlı bir birim, Batı Şeria'da YZ tabanlı ileri teknolojik araçlarla "tecavüzleri" tespit etmeyi amaçlıyor.
• İnsan hakları grupları, Batı Şeria'nın C Bölgesi ve işgal altındaki Doğu Kudüs'te 2023-2025 yılları arasında yıkımlarda yüzde 80 artış olduğunu rapor etti.
• Uzmanlar, YZ sistemlerinin insan denetimi olmadan hassas kararlar almasının ciddi etik riskler taşıdığı konusunda uyarıyor.

Ayrıntılar

Türk medya kuruluşu PalDigital'in insan hakları aktivistleri ve İsrail medya raporlarına dayandırdığı bilgilere göre, İsrail, özellikle İsrailli silah üreticisi Rafael tarafından geliştirilen ImiSight adlı YZ ürününü kullanarak geniş arazileri izliyor. Bu araç, arazideki değişiklikleri gözlemleyerek yıkımlar için gerekçe olarak kullanılabilecek veriler sağlıyor. PalDigital, aracın ilk olarak Necef Çölü'nde, hükümet tarafından tanınmayan köylerde yaşayan Bedevi Filistinlilere karşı kullanıldığını bildirdi.

İsrail Toprak İdaresi'ne bağlı bir uygulama birimi, Nisan 2025'te Batı Şeria'da faaliyet göstermek üzere kuruldu. İsrailli hak grubu Peace Now, bu adımı "ilhak adımı" olarak nitelendirdi ve birimin "yapay zekaya dayalı ileri teknolojik araçlar kullanarak tecavüzleri tespit ettiğini" belirtti. Sömürgeleştirme ve Duvar Direniş Komisyonu'ndan Amir Daoud, bu birimin kurulmasını "hesaplanmış bir tırmanış" olarak tanımladı ve Necef'te test edilen bir gözetim ve tahliye modelinin işgal altındaki Filistin topraklarına aktarıldığını ifade etti.

Neden önemli?

Bu YZ araçlarının kullanımı, Filistinlilerin evlerini inşa etmek için izin almasının son derece zor olduğu bölgelerde yıkım süreçlerini hızlandırıyor. Uzmanlar, insan faktörünün karar alma sürecinden çıkarılmasının, savunmasız nüfusların kaderini otomatikleştiren etik dışı bir yaklaşım olduğunu vurguluyor. Ayrıca, bu teknolojinin İsrail'in savunma sanayii için karlı bir çift amaca hizmet ettiği, hem gözetim alanı sağladığı hem de algoritmalarını saha operasyonlarında eğiterek küresel pazarlara hazır hale getirdiği belirtiliyor.