Güney Afrika'da ANC Partisi'nin Oyları Düşüşte: Yerel Seçimlerde Büyük Kayıp

Güney Afrika'da iktidardaki Afrika Ulusal Kongresi (ANC) partisi, 2026 yerel seçimlerinde beklenenden daha büyük bir oy kaybı yaşadı. Parti, oylarının yüzde 32.5'e gerilemesiyle en büyük parti konumunda kalsa da, artık yönetimi büyük ölçüde koalisyon ortaklarına bağlı kırsal bir parti haline geldiği belirtiliyor.

Bu düşüş, partinin özellikle kentsel bölgelerdeki desteğini kaybetmesine ve azınlık seçmenlerini yitirmesine yol açtı. Siyah orta sınıf ve kırsal/işçi sınıfının bir kısmının da partiden uzaklaştığı gözlemlendi.

Öne çıkanlar

• ANC'nin oy oranı 2026 yerel seçimlerinde yüzde 32.5'e düştü, bu da partinin en düşük performanslarından biri oldu.
• Parti, kentsel metropollerde ve şehirlerde koalisyon ortaklarına bağımlı hale geldi.
• Eski başkanlar Thabo Mbeki ve Jacob Zuma dönemlerindeki politikalar, mevcut düşüşün temel nedenleri arasında gösteriliyor.
• Mevcut Başkan Cyril Ramaphosa'nın "kararsız" liderliği, partinin yenilenme vaatlerini yerine getirememesine yol açtı.
• Genç işsizlik oranı yüzde 63'e ulaşırken, yolsuzluk iddiaları ve devlet kurumlarındaki usulsüzlükler partinin imajını zedeledi.

Ayrıntılar

ANC'nin bu gerilemesinin kökenleri, önceki üç dokuz yıllık liderlik dönemine dayanıyor. Thabo Mbeki'nin dokuz yıllık döneminde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) yüzde 5.4 büyürken, işsizlik yüzde 25 seviyesindeydi ve parti 2006 yerel seçimlerinde yüzde 65.7 oy almıştı. Ancak, bu kazanımlar Jacob Zuma'nın dokuz yıllık döneminde "radikal ekonomik dönüşüm" adı altında gerçekleşen "devlet ele geçirme" (state capture) skandallarıyla büyük ölçüde heba oldu. Bu skandalın ekonomik maliyetinin 500 milyar rand (30 milyar dolar) olduğu tahmin ediliyor.

Başkan Cyril Ramaphosa, bu yolsuzluk iddialarının ardından bir "yenilenme" vaadiyle göreve geldi. Ancak, Ramaphosa'nın kararsızlığı ve eylemsizliği, partinin içindeki sorunların derinleşmesine neden oldu. Örneğin, Zuma'nın hapisten salıverilmesi ve yolsuzlukla suçlanan kişilerin parti içinde hoş görülmesi, kamuoyunda tepkilere yol açtı. Ayrıca, 2024 seçimlerinde Zuma'nın kurduğu uMkhonto weSizwe Partisi (MKP) ulusal oyların yaklaşık yüzde 15'ini alarak ANC'den önemli bir pay kaptı.

Partinin seçim kampanyası sırasında temel hizmetlerdeki yetersizlikler ve yerel yönetimlerin kötü performansı da seçmenlerin güvenini sarstı. Ramaphosa'nın görev süresi boyunca ANC'nin oy desteği 2019'da yüzde 57.5'ten 2026'da yüzde 32.5'e kadar geriledi. Bu düşüş, Zuma'nın MKP'si, Julius Malema'nın Ekonomik Özgürlük Savaşçıları (EFF) ve Güney Afrika Komünist Partisi (SACP) gibi partilerin yükselişiyle daha da hızlandı.

Neden önemli?

ANC'nin bu dramatik düşüşü, Güney Afrika siyasetinde önemli bir dönüm noktası olabilir. Partinin geleceği, koalisyon arayışları ve iç hesaplaşmalarla şekillenecek. Liderliğin, seçmen güvenini yeniden kazanmak ve partiyi yenilemek için stratejik kararlar alması hayati önem taşıyor. Aksi takdirde, 114 yıllık köklü bir geçmişe sahip olan ANC'nin varoluşsal bir krizle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.